Know How Sözleşmeleri

İçindekiler .............................................................................................................. IX Kısaltma Cetveli .................................................................................................. XV GİRİŞ ......................................................................................................................... 1 I. Know-how sözleşmesini ortaya çıkaran olgular .............................................. 1 II. Know-how sözleşmesinin ekonomik işlevi ve önemi ...................................... 2 III. Konunun seçimindeki etkenler ........................................................................ 3 IV. Konunun Sınırlanması ...................................................................................... 4 § 1. KNOW-HOW KAVRAMI I. Kavramı belirleyen unsurlar ............................................................................. 6 1) Know-how üzerinde mutlak hak bulunup bulunmadığı sorunu ................ 12 a) Know-how özel kanuni düzenleme ile korunan sınai hak konusu değildir .................................................................................................. 12 b) Know-how mutlak hak konusu değildir ................................................ 18 2) Know-how kavramı hem teknik hem de teknik olmayan bilgileri kapsar ........................................................................................................ 23 3) Know-how sınai alana ilişkin bilgi ve deneyimlerden oluşur ................... 25 4) Know-how sır niteliği taşır ........................................................................ 26 5) Know-how devredilebilir nitelikte bilgi ve deneyimlerden oluşur........... 32 II. Somut olarak know-how konuları ................................................................. 33 § 2. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ I. Borçlandırıcı işlem niteliği taşıması .............................................................. 35 II. Know-how sözleşmesinin kendine özgü (sui generis) sözleşme niteliği...... 37 1) Satım sözleşmesinden farklılığı................................................................ 37 2) Hasılat kirası sözleşmesinden farklılığı.................................................... 40 3) İşgörme sözleşmelerinden (vekâlet, eser ve hizmet sözleşmelerinden) farklılığı...................................................................... 42 4) Adi ortaklık sözleşmesinden farklılığı...................................................... 44 5) Karma sözleşme niteliği taşımaması......................................................... 44 6) Sonuç......................................................................................................... 45 § 3. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK HÜKÜMLERİN BELİRLENMESİ I. Genel olarak................................................................................................... 46 II. Dar anlamda know-how sözleşmelerinde..................................................... 47 1) Hasılat kirası sözleşmesine ilişkin unsur açısından.................................. 49 2) İşgörme edimine ilişkin olarak.................................................................. 53 III. Diğer know-how sözleşmelerinde................................................................. 58 1) Satım sözleşmesi hükümlerinin uygulanabileceği know-how sözleşmeleri............................................................................................... 58 2) Vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlerinin uygulanabileceği know-how sözleşmeleri............................................................................. 63 3) Adi ortaklık hükümlerinin uygulanabileceği know-how sözleşmeleri............................................................................................... 66 4) Eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanabileceği know-how sözleşmeleri............................................................................................... 69 § 4. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNİN GÖRÜNÜM BİÇİMLERİ I. Sözleşme konusunun yalnızca know-how devrine ilişkiı olup olmaması açısından........................................................................................................ 73 II. Know-how alana sağlanan yetki açısından.................................................... 75 1) İnhisari know-how sözleşmeleri-Basit know-how sözleşmeleri............... 75 2) Know-how alanın alt know-how sözleşmesi yapma yetkisine sahip olduğu know-how sözleşmeleri................................................................ 76 3) Know-how alanın gerçek kişi veya tüzel kişi olmasının özelliği.............. 77 III. Know-how transferinin yönü açısından......................................................... 77 IV. Know-how transferinde dikkate alınacak an açısından................................. 78 V. Ani ifalı- sürekli borç ilişkisi niteliğindeki know-how sözleşmeleri............ 78 § 5 KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNİN BENZER SÖZLEŞME İLİŞKİLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI I. Genel olarak................................................................................................... 82 II. Know-how Sözleşmesi ve Bilimsel ve Teknik Araştırma Sözleşmesi.......... 82 III. Know-how Sözleşmesi ve Mühendislik Sözleşmesi..................................... 83 IV. Know-how Sözleşmesi ve Öğretim Sözleşmesi............................................ 85 V. Know-how Sözleşmesi ve Yönetim Sözleşmesi............................................ 86 VI. Know-how Sözleşmesi ve Danışmanlık Sözleşmesi..................................... 87 VII. Know-how Sözleşmesi ve İşletme Yönetimi Sözleşmesi............................. 87 VIII. Know-how Sözleşmesi ve Franchise Sözleşmesi.......................................... 88 IX. Know-how Sözleşmesi ve Patent Lisansı Sözleşmesi................................... 89 § 6. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNİN İÇERİĞİ I. Know-how verenin yükümlülükleri.............................................................. 94 1) Asli edim yükümlülükleri......................................................................... 94 a) Know-how devretme yükümlülüğü....................................................... 94 b) Know-how sözleşmesi konusu bilgi, deneyim ve uygulama yöntemlerini sözleşme süresi boyunca know-how alanın yararlanmasına hazır bulundurma yükümlülüğü.................................. 97 c) Know-how verenin diğer edim yükümlülükleri.................................... 98 2) Yan edim yükümlülükleri......................................................................... 99 a) Bağımlı yan edim yükümlülükleri........................................................ 99 b) Bağımsız yan edim yükümlülükleri...................................................... 99 II. Know-how alanın yükümlülükleri.............................................................. 101 1) Asli edim yükümlülüğü: Know-how bedelini ödeme............................. 101 a) Götürü (pauschal) bedel yöntemi........................................................ 104 b) Ciroya bağlı veya parça başına bedel yöntemi................................... 105 c) Kombine bedel yöntemi...................................................................... 107 d) Know-how bedelinin kazanca katılma tarzında belirlenmesi............. 108 2) Yan edim yükümlülükleri....................................................................... 109 a) Sır saklama yükümlülüğü................................................................... 109 b) Know-how alanın sözleşme konusu bilgi ve deneyimleri kullanma ve yararlanma yükümlülüğü............................................................... 110 aa- Dayanağı....................................................................................... 110 bb- Kapsamı........................................................................................ 112 cc- Yükümlülüğün ihlâlinin sonuçları................................................ 113 c) Know-how alanın bilgi verme yükümlülüğü...................................... 114 III. Know-how sözleşmesinde özellik arz eden kayıtlar................................... 115 1) En elverişli şartlardan yararlanma kaydı................................................. 115 a) Anlamı ve amacı................................................................................. 115 b) Türleri................................................................................................. 117 c) Etkisi................................................................................................... 118 2) Know-how verenin sorumluluğunun sınırlanmasına ilişkin kayıtlar: Know-how alanın "Saldırmazlık Yükümlülüğü..................................... 119 a) Know-how sözleşmelerindeki anlamı................................................. 119 b) Know-how verenin sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan kayıtların geçerli olup olmadığı sorunu.............................................. 122 3) Know-how sözleşmesinde. know-how alanın sözleşme konusu bilgi ve deneyimleri değerlendirme yetkisinin çeşitli açılardan sınırlanması............................................................................................ 124 a) Yer açısından...................................................................................... 124 b) Üretim açısından................................................................................. 126 c) Fiyat açısından.................................................................................... 126 d) Know-how alanın hammadde temini yükümlülüğünün sınırlanmasına ilişkin kayıtlar............................................................ 127 4) Know-how sözleşmesinin süresi............................................................. 127 § 7. KNOW-HOW SÖZLEŞMELERİNDE ÖZELLİK ARZEDEN İFA ENGELLERİ I. Genel Bakış.................................................................................................. 130 II. Know-how sözleşmesinde borçlu temerrüdü.............................................. 132 1) Know-how alanın know-how bedelini ödeme borcunda temerrüdü....... 132 2) Know-how verenin temerrüdü................................................................ 134 III. Know-how verenin know-how devretme borcunun imkânsızlığı............... 135 1) Sözleşmenin kuruluşu anındaki objektif imkânsızlık............................. 135 2) İfa imkânsızlığı....................................................................................... 137 IV. Know-how sözleşmelerinde uyarlama (emprevizyon) sorunları: İşlem temelinin çökmesi........................................................................................ 141 1) Know-how sözleşmelerinde işlem temelinin çöktüğünün kabul edilebileceği durumlar............................................................................ 143 2) Know-how sözleşmelerinde işlem temelinin çöktüğünün kabul edilemeyeceği durumlar.......................................................................... 148 V. Know-how verenin ayıba karşı tekeffül sorumluluğu................................. 149 1) Dar anlamda know-how sözleşmelerinde............................................... 150 a) Uygulanacak hükümler....................................................................... 150 b) Know-how verenin ayıba karşı tekeffül sorumluluğunun kapsamı.... 151 aa- Know-how verenin vaad ettiği niteliklerin bulunmaması............ 152 bb- Bilgi ve deneyimlerin sözleşme amacını gerçekleştirmeye elverişsizliği................................................................................ 153 c) Know-how alanın ayıbı bildirme yükümü.......................................... 155 d) Know-how alanın hakları................................................................... 156 aa- Know-how bedelinin indirilmesini talep etme hakkı................... 156 bb- Ayıbın giderilmesini talep etme hakkı......................................... 157 cc- Sözleşmeyi feshetme hakkı........................................................... 158 dd- Tazminat talep etme hakkı........................................................... 159 e) Know-how verenin ayıba karşı tekeffül sorumluluğunun sınırlanması veya kaldırılması........................................................... 162 2) Satım sözleşmesi ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulanmasının yaratacağı farklılıklar.............................................................................. 163 VI. Know-how verenin zapta karşı tekeffül sorumluluğu................................. 167 1) Kavram ve uygulanacak hükümler.......................................................... 167 2) Know-how alanın hakları........................................................................ 170 § 8. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ I. Genel Bakış.................................................................................................. 175 II. Know-how sözleşmelerinde özellik arz eden sona erme sebepleri............. 175 1) Know-how sözleşmesinin fesih sebebiyle sona ermesi.......................... 176 a) Olağan fesih........................................................................................ 176 b) Olağanüstü fesih (Haklı sebeple fesih)............................................... 178 2) Know-how sözleşmesinin taraflardan birinin iflâsı ile sona ermesi....... 182 3) Ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesinin know-how sözleşmesine etkisi........................................................................................................ 184 III. Sona ermenin sonuçları............................................................................... 184 SONUÇ................................................................................................................. 190 Yararlanılan Kaynaklar........................................................................................ 195