Roma Hukuku Dersleri ''Borçlar Hukuku''

İÇİNDEKİLER GİRİŞ Roma Borçlar Hukukunun Önemi.................................................................................. 1 GENEL OLARAK BORÇ MÜNASEBETİ § 1. Borç kavramı ve borcun unsurları 4 I. Borç kavramı...................................................................................................... 4 II. Borç münasebetinin tarafları.............................................................................. 8 § 2. Borcun konusu......................................................................................................... 9 I. Edim kavramı..................................................................................................... 9 II. Roma hukukunda başlıca edim tipleri.............................................................. 11 III. Parça borçları ve nevi borçları........................................................................ 12 IV. Seçimlik borçlar............................................................................................. 13 V. Bölünebilen borçlar, bölünemeyen borçlar...................................................... 14 § 3. Borçluya karşı tazyik.............................................................................................. 15 I. Borç ve dava..................................................................................................... 15 II. Roma hukuku tarihinde muhalif icra usulleri................................................... 16 § 4. Tabiî borçlar (obligatio naturalis)........................................................................... 19 § 5. Borçlunun sorumluluğu......................................................................................... 22 I. Objektif ve sübjektif sorumluluk prensipleri.................................................... 22 II. Kusur kavramı................................................................................................. 24 III. Roma hukukunda sorumluluk ölçüleri........................................................... 26 § 6. Zarar ve ziyan borçları............................................................................................ 30 I. Zararı tazmin borçlarının sebepleri.................................................................... 30 II. Zararı tazmin şekilleri...................................................................................... 32 III. Zarar ve ziyanın takdiri meselesi.................................................................... 33 IV. Alacaklının müterafik (birlikte) kusuru.......................................................... 34 § 7. Hüsnüniyet davaları ve dar hukuk davaları............................................................ 35 BORÇLARIN DOĞUŞU § 8. Borçların kaynakları.... 39 I. Roma hukukunda borç kaynaklarının tasnifi.................................................... 39 II. Akidden ve haksız fiilden doğmayan borçlar.................................................. 40 III. Tek taraflı vaadlerden doğan borçlar.............................................................. 41 § 9. Roma hukukunun akitler sistemi............................................................................ 42 I. Akit kavramı ................................................................................................... 42 II. Roma hukukunda akit grupları........................................................................ 43 III. Akitlerin diğer tasnifleri................................................................................ 46 § 10. Karz akdi: mutuum.............................................................................................. 47 I. Mutuum kavramı.......................................................................................... 47 II. Ödüncün tarihçesi.......................................................................................... 49 III. Mutuum'dan doğan davalar.......................................................................... 51 IV. Faizli ödünçler.............................................................................................. 51 V. Aile evlâdlarına verilen ödünçler................................................................... 53 § 11. Âriyet: commodatum........................................................................................... 55 I. Âriyet kavramı................................................................................................ 55 II. Commodatum'dan doğan borçlar ve actio'lar................................................. 57 § 12. Vedia: depositum................................................................................................ 58 I. Depositum kararı.......................................................................................... 58 II. Depositum'dan doğan borçlar ve actio'lar....................................................... 59 III. Depositum'un özel şekilleri........................................................................... 61 § 13. Rehin akdi: pignus.............................................................................................. 63 Rehin kavramı.............................................................................................. 63 Rehinden doğan borçlar ve davalar................................................................ 65 Rehin aktinin tarihçesi ve fiducia akti .......................................................... 66 § 14. Sözlü akitler ve stipulatio.................................................................................... 67 I. Sözlü akit ve stipulatio................................................................................. 67 II. Stipulatio'dan doğan borçlar ve actio'lar......................................................... 70 III. Mücerret stipulatio'lar ve sebepli stipulatio'lar.............................................. 72 IV. Diğer sözlü akitler........................................................................................ 74 § 15. Stipulatio'nun en önemli tatbik şekilleri ve kefalet akdi....................................... 75 I. Anlaşmaların mecburî hale konması............................................................. 75 II. Müteselsil borçlar.......................................................................................... 76 III. Fer'î borçlar ve kefalet.................................................................................. 78 IV. Novatio, yenileme........................................................................................ 83 V. Pretor stipulatio'ları........................................................................................ 83 § 16. Yazılı akitler........................................................................................................ 84 I. Klâsik hukuktaki yazılı akitler....................................................................... 84 II. Yabancılar hukukundaki yazılı akitler............................................................ 85 III. Son imparatorluk devrinde yazılı şekil.......................................................... 86 § 17. Alım satım-emptio venditio................................................................................. 86 I. Alım satım kavramı...................................................................................... 87 II. Alım satımın oluşması ve pey akçesi............................................................. 89 III. Emptio venditio'dan doğan borçlar............................................................... 90 IV.Semenin ödenmesi ve mülkiyetin iktisabı meselesi...................................... 94 V. Hasar meselesi............................................................................................... 95 VI. Satıcının evictio'dan (malın zaptından) sorumlu tutulması............................ 97 VII. Maldaki maddî ayıplardan sorumluluk........................................................ 99 VIII. Alım satıma bağlı anlaşmalar.................................................................... 101 § 18. Locatio conductio............................................................................................. 102 I. Locatio conductio kavramı......................................................................... 102 II. Locatio conductio rel: kira akdi..................................................................... 103 III. Locatio conductio operarum: hizmet veya iş akdi........................................ 106 IV. Locatio conductio operis: istisna akdi......................................................... 108 § 19. Şirket akdi: societas.......................................................................................... 110 I. Şirket kavramı ve nevileri.......................................................................... 110 II. Şirket ve dernek........................................................................................... 113 III. Şirket akdinden doğan borçlar ve actio'lar................................................... 114 IV.Şirket akdinin sona ermesi.......................................................................... 115 § 20. Vekâlet akdi: mandatum................................................................................... 116 I. Vekâlet kavramı........................................................................................ 116 II. Vekâletten doğan borçlar ve actio'lar............................................................ 119 III. Vekâletin sona ermesi................................................................................. 120 IV. Kredi vekâleti: mandatum qualificatum....................................................... 121 § 21. İsimsiz akitler................................................................................................... 122 I. İus civile akitler sisteminin genişlemesi..................................................... 122 II. İsimsiz akit kavramı...................................................................................... 122 III. İsimsiz akitlerin en önemlileri...................................................................... 124 § 22. Anlaşmalar: pactum'lar..................................................................................... 126 I. İus civile'nin tanıdığı ilâve anlaşmalar: pacta adiecta.................................. 128 II. Pretorların tanıdıkları anlaşmalar: pacta praetoria.......................................... 129 III. İmparator hukukunun tanıdığı anlaşmalar: pacta legitima............................ 130 § 23. Akit benzerleri: quasi contractus...................................................................... 133 I. Negotiorum gestio, vekâletsiz iş idaresi..................................................... 134 II. Tutela, vesayet.............................................................................................. 135 III. Communio, müşterek mülkiyet................................................................... 136 IV. Legatum, muayyen mal vasiyeti.................................................................. 137 V. Sebepsiz iktisaplar........................................................................................ 138 § 24. Haksız fiillerden doğan borçlar........................................................................ 141 Romada haksız fillerin neticeleri................................................................ 141 Haksız fiil kavramı ve unsurları.................................................................... 143 Haksız fiillerden doğan davalar................................................................... 144 Roma hukukundaki haksız fiiller................................................................ 146 § 25. Furtum ve rapina.............................................................................................. 147 I. Furtum....................................................................................................... 147 II. Rapina.......................................................................................................... 150 §26. Mala verilen zararlar ve iniuria suçu.................................................................. 151 I. Damnun iniuria datum............................................................................... 151 II. İniuria........................................................................................................ 153 § 27. Pretorların tanıdıkları haksız fiiller: dolus ve metus.......................................... 155 I. Dolus: hile................................................................................................. 155 II. Metus: ikrah.............................................................................................. 156 III: Fraus creditorum (alacaklılara karşı hileli hareketleri)............................... 158 § 28. Haksız fiil benzerleri: quasi delictum................................................................ 158 § 29. Başkalarının akitlerinden ve haksız fiillerinden sorumluluk............................. 160 I. Roma hukukunda temsil............................................................................ 160 II. Roma hukukunda kölelerin ve aile evlâtlarının akitlerinden sorumluluk . 161 III. Munzam davalar: actiones adiecticiae qualitatis.......................................... 163 IV. Aile evlâtlarının ve kölelerin haksız fiillerinden sorumluluk ve actiones noxales 165 V. Kadınların üçüncü şahıslar lehine borç iltizamlarının (intercessio) yasaklan­ması 168 § 30. Alacağın temliki ve borcun nakli...................................................................... 170 I. Alacağın temliki......................................................................................... 171 II. Borcun nakli.............................................................................................. 173 BORÇLARIN SUKUTU § 31. Borcun ifası ve temerrüt................................................................................... 175 I. Solutio, ifa................................................................................................. 175 II. Temerrüt, mola.......................................................................................... 180 § 32. Borçtan ibra...................................................................................................... 181 I. Acceptilatio................................................................................................ 182 II. Pactum de non petendo.............................................................................. 183 § 33. Yenileme: novatio............................................................................................ 184 I. Novatio...................................................................................................... 184 II. Litis contestatio.......................................................................................... 185 § 34. Confusio ve takas............................................................................................. 187 I. Confusio................................................................................................... 187 II. Compensatio, takas................................................................................... 187 § 35. Edimin imkânsızlığı, ölüm ve sair sukut sebepleri............................................ 189 Edimin imkânsızlığı................................................................................... 189 Ölüm ve capitis deminutio......................................................................... 190 Tarafların iradesiyle borcun sukutu............................................................ 191 Praescriptio longi temporis: uzun zaman defi 191